دکتر روانشناس

مطالب روانشناسی ، موفقیت و سلامت روانی

دکتر روانشناس

مطالب روانشناسی ، موفقیت و سلامت روانی

مقاله راهبردهای تنظیم شناختی هیجان

 هدف از پژوهش حاضر تعیین نقش کارکردهای اجرایی (انعطاف‌پذیری ذهن، بازداری و توجه پیوسته) در پیش­بینی راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در نوجوانان دختر است. جامعه آماری پژوهش حاضر کلیه دانش­آموزان دختر متوسطه شهرستان خورموج هستند که در سال 94 – 95 تحصیل کرده‌اند. نمونه پژوهش شامل 117 نوجوان دختر مقطع متوسطه دوم است که با استفاده از روش نمونه­گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شده‌اند. ابزارهای پژوهش مقیاس راهبردهای تنظیم شناختی هیجان، نرم­افزارهای ویسکانسین، استروپ و عملکرد پیوسته می‌باشند. داده­های پژوهش با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون گام‌به‌گام مورد تحلیل قرار گرفتند.نتایج تحلیل نشان داد که انعطاف‌پذیری و بازداری پیش­بینی کننده سرزنش خود؛ انعطاف‌پذیری، بازداری و توجه پیوسته پیش­بینی کننده نشخوارگری؛ انعطاف‌پذیری شناختی و بازداری شناختی پیش­بینی کننده راهبرد تمرکز مجدد مثبت؛ انعطاف‌پذیری شناختی و توجه پیوسته، پیش­بینی کننده ارزیابی مجدد و توجه پیوسته و بازداری پیش­بینی کننده توسعه دیدگاه بوده است. همچنین بازداری شناختی توانسته است که میزان فاجعه سازی را در نوجوانان گروه نمونه پیش­بینی کند. این نتایج رهنمودهایی به‌منظور بهبود راهبردهای تنظیم شناختی هیجان با استفاده از کارکردهای اجرایی را ارائه می‌دهد.

استفاده از راهبردهای مختلف تنظیم هیجان، تاثیر مهمی بر نحوه ی خروج افراد از شرایط استرس زا دارد. هدف پژوهش حاضر، پیش بینی تاب آوری بر اساس راهبردهای 9 گانه ی تنظیم شناختی هیجان، انجام شده است. بدین منظور، طی یک مطالعه ی توصیفی از نوع همبستگی،  300 نفر دانشجو (200 زن، 100 مرد) از دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی به شیوه ی تصادفی انتخاب و از نظر تاب آوری و تنظیم شناختی مورد آزمون قرار گرفتند. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که از بین راهبردهای سازگارانه تنظیم شناختی هیجان، راهبردهای ارزیابی مجدد مثبت و تمرکز مجدد بر برنامه ریزی به صورت مثبت و از میان راهبردهای ناسازگارانه ی تنظیم شناختی هیجان، فاجعه آمیز پنداری و سرزنش دیگران به صورت منفی امکان پیش بینی تاب آوری دارند. این نتایج، نشان     می دهد راهبردهایی که افراد برای تنظیم هیجاناتشان به کار می گیرند، می تواند عامل بسیار مهمی در تعیین تاب آوری آنها باشد و تقویت راهبردهای سازگارانه ی تنظیم هیجان باید به عنوان هدفی برای پی ریزی مداخلات و برنامه های آموزشی تاب آوری مورد توجه واقع شود.


منبع:مقاله راهبردهای تنظیم شناختی هیجان

مقاله سبک های شناختی

سبک شناختی بیشتر خاص توصیفات آکادمیک و نظری بوده است و از ویژگی های سبک شناختی دو قطبی بودن ابعاد آن است. این سبک ها شامل سبک های شناختی مستقل از زمینه و وابسته به زمینه است که نه تنها ثابت نیستند، بلکه سیالند. هدف مقاله حاضر روشن ساختن رابطه بین سبک های شناختی و عملکرد دانشجویان در آزمون های مختلف پاسخ نگار و پاسخ گزین است. روش پژوهش این مطالعه، برحسب هدف، کاربردی و براساس شیوه گردآوری داده ها، توصیفی است. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیۀ دانشجویان شاغل به تحصیل در سال تحصیلی 88-1387 دانشگاه آزاد اسلامی مهاباد بود که از طریق نمونه گیری تصادفی طبقه ای، تعدا 280 نفر براساس دانشکده و جنسیت به عنوان نمونه انتخاب شد. برای جمع آوری اطلاعات در مورد با سبک های شناختی از آزمون شکل های نهفته (EFT) ، پرسشنامه سبک های یادگیری و برای سنجش عملکرد دانشجویان در ارزشیابی پاسخ نگار و پاسخ گزین از دو فرم موازی: یکی از فرم ها به صورت چهارگزینه ای و دیگیر به صورت تشریحی که با توجه به اجرای مقدماتی آنها پایایی برای آزمون تشریحی 87% و برای آزمون پهارگزینه ای 79% بدست آمد. محتوای آزمون ها در هر دو فرم در ارتباط با درس عمومی (ادبیات فارسی) بود. برای تحلیل داده های به دست آمده با استفاده از نرم افزار SPSS از آزمون های تحلیل واریانس یک راهه، آزمون T مستقل و ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. یافته ای این پژوهش حاکی است، بین سبک شناختی از زمینه و عملکرد در ارزشیابی پاسخ نگار رابطه مثبت و مستقیم وجود دارد و همچنین بین سبک شناختی وابسته به زمینه و عملکرد در ارزشیابی پاسخ گزین رابطه وجود ندارد. از یافته های دیگر این تحقیق، دانشجویان رشته های علوم انسانی، علوم پایه، کشاورزی و فنی به لحاظ سبک یادگیری تفاوت معناداری با هم دارند. بالاخره بین سبک های یادگیری مردان و زنان رابطه مثبت وجود دارد.
تحقیق حاضر با هدف بررسی رابطه سبک های شناختی (وابسته به زمینه، نابسته به زمینه) با یادگیری و شیوه های مطالعه در بین دانش آموزان دختر پایه سوم رشته های نظری دبیرستان های شهر تبریز صورت پذیرفته است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی - همبستگی بود و اطلاعات از طریق آزمون اشکال نهفته (GEFT) و پرسشنامه استراتژی های انگیزشی برای یادگیری (MSLQ) جمع آوری گردیده است، جامعه آماری تحقیق کلیه دانش آموزان سال سوم متوسطه (شاخه نظری) نواحی 5 گانه شهر تبریز در سال تحصیلی 90-1389 می باشد که تعداد آنان 6821 نفر می باشد و 364 نفر از این جامعه به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب و به پرسشنامه های تحقیق پاسخ دادند. ابزارها دارای روایی و پایایی قابل قبولی بودند و برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از نرم افزار spss ویرایش 17 استفاده شد که نتایج تحقیق نشان داد: سبک غالب شناختی دانش آموزان نابسته به زمینه است. بین سبک های شناختی (وابسته / نابسته به زمینه) و شیوه های مطالعه و یادگیری دانش آموزان دختر مورد مطالعه رابطه مثبت و مستقیم وجود دارد. بین سبک های شناختی (وابسته / نابسته به زمینه) دانش آموزان رشته های مختلف تحصیلی نظری تفاوت معنی داری مشاهده نشد.

منبع:مقاله سبک های شناختی

مقاله طرحواره های ناسازگار

طرحواره به طور کلی، به عنوان ساختار، قالب یا چارچوب تعریف میشود.در حوزه رشد #شناختی، طرحواره به صورت قالبی درنظر میگیرند که براساس واقعیت یا تجربه شکل میگیرد تا به افراد کمک کند تجارب خود را تبیین کنند.به عبارتی #ادراک از کانال طرحواره صورت میگیرد وپاسخهای افراد نیز توسط طرحواره جهت پیدا میکنند.
به طور کلی ما نیازمند «هماهنگی شناختی» یعنی حفظ دیدگاهی با ثبات نسبت به خود ودیگران؛ حتی اگر این دیدگاه نادرست ویا تحریف شده باشد، هستیم. برخی از این طرحواره ها ،به ویژه آنها که عمدتا در نتیجه ی تجارب ناگوار دوران کودکی شکل میگیرند، ممکن است هسته ی اصلی #اختلالات_شخصیت و مشکلات مزمن قرار بگیرند.
طرحواره های #ناسازگار اولیه ، الگوهای هیجانی وشناختی خود آسیب رسانی هستند که در ابتدای رشد و تحول درذهن شکل گرفته اند ودر سیر زندگی تکرار میشوند.
#یانگ بر این عقیده است که رفتار فرد بخشی  ازطرحواره محسوب نمیشود ، بلکه رفتارهای ناسازگاردر پاسخ به طرحواره بوجود می آیند.

طرحواره های ناسازگار اولیه، الگو ها یا درون مایه  های عمیق، فراگیر و ناکارآمدی است که در دوران کودکی یا نوجوانی شکل گرفته، در دوران بزرگسالی تداوم می یابد و در عمیق ترین سطح شناخت، عمل می کند که معمولا فرد نسبت به آنها آگاهی ندارد. طرحواره ها، باعث می شود افراد مستعد افسردگی، اضطراب، روابط بین فردی ناکارآمد و اختلالات روانی- جسمانی شوند. هدف پژوهش حاضر، تعیین میزان توانایی ابعاد شخصیتی و طرحواره  های ناسازگار اولیه در پیش بینی افسردگی بود. بدین منظور طی یک پژوهش توصیفی از نوع همبستگی، 384 نفر (201زن، 172مرد، 11 نامعلوم) براساس نمونه گیری در دسترس از دانشگاه  های زنجان و لرستان انتخاب و از نظر طرحواره  های ناسازگار اولیه، ابعاد شخصیتی و افسردگی مورد آزمون قرار گرفتند. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که طرحواره  های ناسازگار،  با عامل روان رنجوری همبستگی مثبت و با چهار عامل برون گرایی، گشودگی به تجربه، توافق و وظیفه شناسی همبستگی منفی داشت. طرحواره  های ناسازگار گزینشی توانست 27 درصد از واریانس افسردگی را تبیین کنند. با توجه به یافته  های حاصل،  می توان گفت که عامل روان رنجوری، یک عامل مهم در شکل گیری طرحواره  های ناسازگار است

مقدمه:یکی از مسائلی که در خانواده باید به آن پرداخته شود بحث طلاق عاطفی می باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین طرحواره­های ناسازگار اولیه و طلاق عاطفی بین زن و مرد بود.طرح پژوهش حاضر از نوع همبستگی است و نمونه آماری تحقیق را زنان و مردان ساکن شهر مشهد تشکیل می‌دهد که از بین آن‌ها 200 نفر (100 زن و 100مرد) به‌صورت نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای سنجش شامل فرم کوتاه پرسشنامه طرحواره های ناسازگار اولیه‌ی یانگ و پرسشنامه طلاق عاطفی بود. داده­ها از طریق ضریب همبستگی  پیرسون، تحلیل رگرسیون چندگانه (گام‌به‌گام) تحلیل شد.یافته­ها نشان داد بین نمره کل طرحواره­ها با طلاق عاطفی رابطه‌ی مثبت و معنادار وجود دارد (01/0>P). تحلیل رگرسیون نشان داد، انزوای اجتماعی، شکست در پیشرفت، محرومیت هیجانی توانایی پیش‌بینی کنندگی طلاق عاطفی را دارند (01/0>P). بر اساس نتایج بدست آمده پیشنهاد می‌شود که با شناسایی و اصلاح طرحواره های ناسازگار اولیه می‌توان میزان صمیمیت و رضایت زناشویی را افزایش و میزان طلاق عاطفی را کاهش داد.

منبع:مقاله طرحواره های ناسازگار

مقاله معنویت و سلامت روان

چگونه سلامت روان داشته باشیم ؟
سلامت روان به معنی آرامش فیزیکی و کمبود سر و صدا نیست بلکه معنایی کلی تری دارد و کیفیت زندگی بر آن تاثیر میگذارد. سلامت  روان روی طرز فکر، احساس و رفتار روزانه شما تاثیر دارد و همچنین روی توانایی شما در مواجهه با استرس ، غلبه بر چالش های زندگی ، ساخت روابط و ریکاوری بعد از سختی ها تاثیرگزار می باشد . سلامت قوی ذهن به این معنا نیست که هیچ مشکلی نداشته باشید ،  سلامت روانی و احساسی چیزی فراتر از رهایی از مشکلات افسردگی ، اضطراب و یا دیگر مشکلات روانشناسی می باشد .
افرادی که سلامت روان دارند، دارای ویژگی های زیر هستند :
     حس رضایت و خرسندی
     توانایی خندیدن و هیجان و سرگرمی داشتن در زندگی
     توانایی مقابله با استرس
     هدف داشتن در فعالیت ها ، روابط و زندگی
     انعطاف در یادگیری مهارت های جدید و توانایی تغییر
     تعادل بین کار و بازی ، استراحت و فعالیت
     توانایی ساخت و بهبود روابط
     اعتماد به نفس و عزت نفس

معنویت مرحله ای است که در آن معنا ، امید ، آسایش و آرامش درون را در می یابیم. بسیاری از افراد از طریق اعتقادات مذهبی به آندست می یابند. برخی آن را از هنر و ارتباط با طبیعت مثلا تماشای یک دریای آرام و زیبا دریافت می کنند.گروهی هم آن را در روابطاجتماعی ، یا اصول و ارزش هایشان می یابند . یکی از تاثیرات مهم معنویت در زندگی ، ارتقاء سلامت است. بی تردید همه می پذیریم که حفظ سلامت مستلزم تغذیه مناسب ،ورزش و استراحت کافی ، و پرهیز از عادات غلط مانند سیگار کشیدن است اما باورهای ما نیز بر سلامت و طول عمرمان تاثیرمی گذارد . مطالعات نشان داده اند که گرایشات معنوی قوی و نگرش مثبت موجب ارتقای سلامت می شود و بیمارانی که گرایش های معنوی قوی دارند به بهبود خود از بسیاری بیماریهای مزمن مانند فشار خون بالا ، بیماری قلبی و بهبودی پس از جراحی کمک میکنند . همانطور که اشاره شد معنویت مرحله ای است که طی آن افراد ، معنای زندگی را درک می کند. این معنا چیزی فراتر از خودشان است. درواقع معنویت همان چیزی است که آرامش و امنیت خاطر را فراهم می کند. این احساسی است که به واسطه آن خود را متصل به چیزی فراتر از خود، می توان یافت. منشا معنویت هر چه باشد فوائد گسترده ای بر سلامت افراد خواهد داشت. افرادی با باورهای مذهبی یا معنویت به واسطه بهره مندی از آرامش درونی کمتر به محرکها پاسخ استرسی می دهند. از طرفی سلامت روان به ایجاد نگرش مثبت کمک می کند و این به نوبه خود احساس درد را کاهش میدهد . گفته می شود معنویت و رفتارهای مذهبی با کند شدن روند بیماری آلزایمر ارتباط دارد. همچنین طول عمر افرادی که در برنامه ها و فعالیت های مذهبی حضور دارند بیشتر است . بر اساس مطالعات انجام شده باورهای مذهبی قوی در افزایش توان جسمی کسانی که تحت عمل احیای قلب قرار می گیرند نیز موثر است حتی تاثیر این باورها در ترک اعتیاد هم به اثبات رسیده است.

سلامت روان شامل آسایش ذهنی، احساس خودتوان مندی، خودمختاری، کفایت، درک هم بستگی بین نسلی و شناخت توانایی خود در محقق ساختن ظرفیت های عقلی و هیجانی خویش است. بهداشت روان حالتی از رفاه است که در آن فرد توانایی هایش را بازمی شناسد و قادر است با استرس های معمول زندگی مدارا کند، از نظر شغلی مفید و سازنده باشد، برای اجتماع خود نقشی ایفا کند و با دیگران مشارکت و همکاری داشته باشد. سلامت روان شامل افزایش توانایی های افراد و جامعه و قادرسازی آنها در دستیابی به اهداف موردنظر است. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود. نمونه مورد مطالعه شامل 374 نفر از دانش آموزان دوره اول متوسطه ناحیه 4 شیراز بودند که به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. برای گرداوری داده ها از پرسشنامه دین داری گلاک و استارک و پرسشنامه سلامت روانی (GHQ) استفاده شد. برای تحلیل داده ها از روش های آماری توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون استفاده گردید. یافته ها: نتایج این پژوهش نشان داد بین معنویت و سلامت روان رابطه معناداری وجود دارد. تحلیل رگرسیون نشان داد که از میان مؤلفه های معنویت، بعد اعتقادی، بعد مناسکی و بعد تجربی سلامت جسمانی را پیش بینی می نمایند. همچنین از میان مؤلفه های معنویت، بعد اعتقادی، بعد مناسکی و بعد تجربی سلامت اضطرابی را پیش بینی می نمایند. همچنین از میان مؤلفه های معنویت، بعد اعتقادی، بعد مناسکی و بعد تجربی سلامت اضطرابی را پیش بینی می نمایند. از میان مؤلفه های معنویت، بعد مناسکی، بعد تجربی و بعد پیامدی سلامت کارکرد اجتماعی را پیش بینی می نمایند. از میان مؤلفه های معنویت، بعد اعتقادی، بعد مناسکی، بعد تجربی و بعد پیامدی سلامت افسردگی را پیش بینی می نمایند.

منبع:مقاله معنویت و سلامت روان

مقاله منبع کنترل

مرکز کنترل چیست؟
اصطلاح مرکز کنترل (به انگلیسی: Locus of Control یا LOC) برای نخستین بار در سال ۱۹۵۴ میلادی توسط آقای جولین راتر (Julian Rotter) مطرح شد.
او این بحث را نخستین بار هنگام مطالعه‌ی تقویت رفتار مثبت و تقویت رفتار منفی مطرح کرد.
مرکز کنترل بیرونی (External Locus of Control) و مرکز کنترل درونی (Internal Locus of Control) دو انتهای یک طیف هستند و هر یک از ما جایی در فاصله‌ی بین این دو قرار داریم.
هر چه سهم شرایط محیطی را بیشتر و سهم تصمیم‌ها و انتخاب‌های خودمان را کمتر ببینیم، مرکز کنترل ما بیشتر به سمت بیرون تمایل دارد.
به شکل مشابه، هر چه سهم تصمیم‌ها و انتخاب‌های خودمان را در نتایج و دستاوردها بیشتر و بزرگ‌تر ببینیم، می‌توانیم بگوییم مرکز کنترل ما بیشتر به سمت درون تمایل دارد.

 در این پژوهش، رابطة منبع کنترل دانش آموزان (شامل گرایش های سه گانه درونی، افراد قدرتمند و شانس) و خود تنظیمی دانش آموزان با پیشرفت تحصیلی (نمره درس شیمی و ریاضی) مورد بررسی قرار گرفته است. 150 نفر دانش از دانش آموزان پر رشته ریاضی - فیزیک سال سوم دبیرستان شهر تهران به پرسشنامه منبع کنترل لونسون) (IPC) (1972) و پرسشنامه خود تنظیمی زیمرمان و مارتینز - پونز (SRLIS ,RSSRLفرم ) (1986)پاسخ دادند. یافته های پژوهش نشان می دهد که در درس شیمی، به ترتیب اهمیت، منبع کنترل درونی و خود تنظیمی دانش آموز رابطه مثبت و منبع کنترل در بعد شانس و افراد قدرتمند رابطه منفی با پیشرفت تحصیلی دانش آموز دارند. همچنین در درس ریاضی به ترتیب اهمیت، خود تنظیمی دانش آموز و منبع کنترل درونی با پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و منبع کنترل در بعد افراد قدرتمند و شانس رابطه منفی با پیشرفت تحصیلی دارند. بین خود تنظیمی دانش آموز با منبع کنترل درونی رابطه مثبت و با منبع کنترل بیرونی شانس رابطه منفی وجود دارد. بین خود تنظیمی دانش آموز و منبع کنترل در بعد افراد قدرتمند رابطة معنی داری یافت نشد. همچنین رابطه ای بین خود تنظیمی دانش آموز از نظر دبیر با سایر متغیرها بدست نیامد.

پژوهش حاضر، با نام «بررسی رابطه کانون کنترل( درونی برونی) با عزت نفس» که با هدف یافتن رابطه بین عزت نفس و منبع کنترل در دانشجومعلمان دختر انجام شده است . طرح پژوهش : این پژوهش به روش همبستگی پیرسون انجام شد . جامعه آماری مورد نظر در این پژوهش دانشجومعلمان دختر دانشگاه امام سجاد بیرجند بوده و نمونه انتخاب شده نیز 110 نفر از دانشجویان بوده است و روش نمونه گیری نیز نمونه گیری در دسترس است. روش آماری که در این پژوهش مورد استفاده قرار گرفت ٬با توجه به این که پژوهش دارای دو متغییر بوده که هر کدام نیز دارای دو بعد بودند روش همبستگی پیرسون بود.در تجزیه و تحلیل داده ها که از روش ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد نتیجه حاصل شد که : بین کانون کنترل (درونی و بیرونی) و عزت نفس دانشجومعلمان دختر رابطه وجود دارد .

منبع:مقاله منبع کنترل